Kinh tếmui ten tab

Trách nhiệm của bí thư Hà Nội Hoàng Trung Hải tại dự án Gang thép Thái Nguyên

Thứ Hai, ngày 09/12/2019, 16:19

Theo Ủy ban Kiểm tra Trung ương, ông Hoàng Trung Hải, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội, trong thời gian giữ cương vị Ủy viên Ban cán sự đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ đã có vi phạm, khuyết điểm khi cho một số ý kiến chỉ đạo đối với Dự án TISCO II.

 trach nhiem cua bi thu ha noi hoang trung hai tai du an gang thep thai nguyen hinh anh 1

Một góc dự án Gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2. (Ảnh minh hoạ)

Căn cứ vào chỉ đạo của ông Hoàng Trung Hải, khi đó là Phó Thủ tướng và hướng dẫn của Bộ Xây dựng tại Công văn số 900/BXD – KTXD ngày 1/6/2012, ngày 17/8/2012 Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên có Công văn số 759/GTTN – KTTC đề nghị xin ý kiến chấp thuận phê duyệt điều chỉnh nâng tổng mức đầu tư dự án lên hơn 8.104 tỷ đồng. Song tới nay dự án vẫn trong tình trạng “đắp chiếu”.

Điều chỉnh tăng vốn bất hợp lý

Dự án cải tạo mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - Công ty Gang thép Thái Nguyên được Thủ tướng Chính phủ cho phép đầu tư tại Văn bản số 342/TTg – CN ngày 1/4/2005.

Trên cơ sở này, ngày 5/10/2005, HĐQT Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNS) đã có Quyết định số 684/QĐ – ĐT phê duyệt Hồ sơ Báo cáo đầu tư Dự án. Theo đó, Dự án có tổng mức đầu tư là hơn 3.800 tỷ đồng, trong đó, vốn tự có 375 tỷ (chiếm 10%), vốn vay từ nguồn tín dụng ưu đãi nhà nước 1.605 tỷ (chiếm 42%), vốn vay thương mại 1.863 tỷ (chiếm 48%).

Dự án này do Tổng thầu là Tập đoàn Xây lắp Luyện kim Trung Quốc (gọi tắt là MCC), chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên (TISCO) và Nhà thầu phụ là Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA). Dự án được động thổ, khởi công ngày 29/9/2007, dự kiến nghiệm thu và chạy thử vào năm 2011. Song tới năm 2014, dự án này vẫn là một đại công trường ngổn ngang.

Mặt khác, căn cứ vào chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải và hướng dẫn của Bộ Xây dựng tại Công văn số 900/BXD – KTXD ngày 1/6/2012, ngày 17/8/2012 Công ty Cổ phần Gang thép Thái Nguyên có Công văn số 759/GTTN – KTTC đề nghị xin ý kiến chấp thuận phê duyệt điều chỉnh nâng tổng mức đầu tư dự án lên hơn 8.104 tỷ đồng. Như vậy, đến thời điểm 30/6/2012, chỉ sau gần 3 năm xây dựng, số tiền đầu tư cho dự án tăng vọt, nhưng vẫn không thể thúc đẩy tiến độ dự án.

 trach nhiem cua bi thu ha noi hoang trung hai tai du an gang thep thai nguyen hinh anh 2

Việc điều chỉnh tổng mức đầu tư tăng thêm hơn 4.200 tỷ đồng đối với giai đoạn 2 dự án Gang thép Thái Nguyên đã xuất hiện nhiều sai phạm. (Ảnh minh hoạ)

Và một trong những sai phạm được Thanh tra Chính phủ chỉ ra vào thời điểm đầu năm 2019 tại Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 Công ty Gang thép Thái Nguyên (TISCO) chính là việc điều chỉnh tổng mức đầu tư tăng thêm hơn 4.200 tỷ đồng.

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, năm 2012, trên cơ sở đề nghị của TISCO, VNS, Bộ Công Thương có văn bản gửi Thủ tướng về việc xin điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án lên hơn 8.100 tỷ đồng.

Để có cơ sở trình Thủ tướng xem xét, quyết định, Văn phòng Chính phủ đề nghị các bộ, ngành (Tài chính, Xây dựng, Kế hoạch Đầu tư và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) có ý kiến.

Đến thời điểm thanh tra, tổng giá trị TISCO đã thanh toán cho Dự án là hơn 4.400 tỷ đồng đồng; tổng dư nợ gốc, lãi vay ngân hàng phải trả là gần 3.900 tỷ đồng (hiện lãi vay phải trả trên 40 tỷ đồng/tháng).

Trong đó, thanh toán cho MCC trên 92% giá trị hợp đồng (Phần E là 2,9 triệu USD/3,1 triệu USD, 92,77%; Phần P 106,6 triệu USD/114,8 triệu USD 92,89%) nhưng các hạng mục của Gói thầu EPC đều chưa hoàn thành.

TISCO còn thanh toán thay MCC tiền thuế là 11,6 triệu USD, thanh toán chi phí xếp dỡ, bảo quản thiết bị là 4,737 tỷ đồng, vượt giá trị hợp đồng, trong khi MCC chưa chuyển đủ thiết bị, cung cấp nhiều máy móc thiết bị sai khác về xuất xứ, thông số kỹ thuật, không phù hợp với quy chuẩn Việt Nam với giá trị xác định bước đầu là 38,8 triệu USD (42 xe ô tô là 1,033 triệu USD, 05 đầu máy toa xe là 5,4 triệu USD...).

Thời điểm đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nêu, dự án tăng tổng mức đầu tư lớn, thêm hơn 4.200 tỷ đồng thuộc diện thẩm tra đầu tư và phải được thẩm định lại hiệu quả kinh tế - xã hội và tính khả thi.

Mặt khác, trong tổng số hơn 4.200 tỷ đồng đồng tăng thêm, chi phí cho gói thầu EPC số 01 do Công ty Tập đoàn Xây lắp luyện kim Trung Quốc (MCC) thực hiện tăng nhiều nhất (hơn 3.000 tỷ đồng) chiếm 72% tổng số vốn đầu tư tăng thêm.

“Đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo TISCO làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan và trách nhiệm của các bên liên quan”, văn bản của Ngân hàng Nhà nước nêu.

Bộ KHĐT thì lưu ý, dự án này không được điều chỉnh tổng mức đầu tư do sử dụng trên 30% vốn Nhà nước và không có cơ sở để điều chỉnh tổng mức đầu tư đối với Hợp đồng EPC 01.

Theo phân tích của Bộ này, MCC thực hiện hợp đồng EPC 01 chậm tiến độ thực hiện nhiều hạng mục. Vì vậy, nếu MCC không đưa ra giải pháp, khẩn trương triển khai để hoàn thành gói thầu thì TISCO áp dụng điều khoản phạt hợp đồng theo quy định trong hợp đồng đã ký, báo cáo người có thẩm quyền xem xét để hủy đấu thầu lại theo quy định để đảm bảo hiệu quả, tiến độ dự án…

“Các đề xuất của nhà thầu về điều chỉnh liên quan đến các chi phí về nhân công, máy thi công (thuộc phần xây lắp), chi phí thiết bị là không khả thi và không phù hợp với quy định hiện hành. Đề xuất tăng chi phí thiết kế và dịch vụ kỹ thuật, nhà thầu MCC thực hiện chậm tiến độ so với hợp đồng đã ký và chưa có giải pháp khắc phục vì vậy không có lý do gì để được điều chỉnh giá; về đề xuất bù thiệt hại do thay đổi tỷ giá USD/RMB cần xem xét hợp đồng ký bằng loại đồng tiền nào, trường hợp ký bằng USD thì không xem xét điều chỉnh”, Bộ Kế hoạch Đầu tư đưa ra ý kiến.

Phía Bộ Xây dựng tuy thống nhất với kiến nghị của Bộ Công Thương, nhưng cho rằng, “dự án đang triển khai bằng hợp đồng EPC. Vì vậy, việc quản lý thực hiện hợp đồng phải theo nội dung hợp đồng đã ký kết và quy định của Nhà nước có liên quan”.

Hành trình tăng vốn 4.200 tỷ đồng

Đi vào chi tiết việc điều chỉnh tổng mức đầu tư tăng thêm hơn 4.200 tỷ đồng, theo Bộ Tài chính, bảng giải trình của TISCO về điều chỉnh tăng chi phí một số nội dung của dự án chưa rõ lý do và tăng chưa hợp lý như: chi phí xây lắp Phần C tăng lên gấp 4 lần (hơn 2.900 tỷ đồng) là không hợp lý trong khi sắt, xi măng, nhân công chỉ tăng 0,5-0,8 lần. Hay chi phí quản lý dự án, tư vấn tăng thêm hơn 61 tỷ đồng (hơn 100% so với ban đầu) là không hợp lý.

Từ những lý do trên, Bộ Tài chính đề nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công Thương xem xét, thẩm định lại sự cần thiết, lý do điều chỉnh tổng mức đầu tư, xem xét khả năng thu xếp vốn tự có của chủ đầu tư, hiệu quả và khả năng trả nợ của dự án… Từ đó mới có cơ sở để xem xét việc điều chỉnh tổng mức đầu tư.

Tuy vậy, ngày 22/4/2013, Văn phòng Chính phủ có văn bản gửi Bộ Công Thương và VNS thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ, trong đó có nội dung “Hội đồng Quản trị (HĐQT) VNS quyết định và chịu trách nhiệm việc điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án theo quy định hiện hành, đảm bảo hiệu quả... đồng ý về nguyên tắc các Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam xem xét cho vay tiếp. Nếu vượt hạn mức, giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước và Bộ trưởng Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định”.

Căn cứ văn bản này, Chủ tịch HĐQT TISCO đã ký quyết định điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án lên hơn 8.100 tỷ đồng. Đáng lưu ý, năm 2013, MCC và các nhà thầu phụ Việt Nam đã dừng thi công.

 trach nhiem cua bi thu ha noi hoang trung hai tai du an gang thep thai nguyen hinh anh 3

Nợ gốc, lãi vay ngân hàng phải trả của dự án Gang thép Thái Nguyên giai đoạn 2 ở thời điểm thanh tra là gần 3.900 tỷ đồng. (Ảnh minh hoạ)

Ngày 26/8/2014, Bộ Công Thương lại có văn bản báo cáo tại phiên họp thường kỳ của Chính phủ nêu, tổng mức đầu tư điều chỉnh hơn 8.100 tỷ đồng đã được Bộ này và VNS rà soát thẩm tra.

Từ đó, Văn phòng Chính phủ trình Phó Thủ tướng ký Văn bản số 2339/TTg-KTTH gửi các bộ, ngành, VNS và TISCO trong đó có nội dung “tiếp tục thực hiện Dự án với TMĐT điều chỉnh là 8.104.000 triệu đồng… Tổng Công ty Đầu tư kinh doanh vốn Nhà nước góp vốn tối thiểu 1.000.000 triệu đồng”.

Ngày 11/6/2015, Văn phòng Chính phủ có ban hành Văn bản số 196/TB-VPCP thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Chính phủ “đồng ý TISCO thanh toán các khoản chi phí trả cho MCC (vật tư và thiết bị bị hư hỏng bởi rỉ sét, lão hóa do để lưu kho bãi lâu ngày, trông coi, bảo vệ)”...

“Những nội dung trên tại 02 văn bản này không đúng với hợp đồng EPC, quy định của pháp luật về đầu tư”, Thanh tra Chính phủ kết luận, “trách nhiệm thuộc về Lãnh đạo và các cán bộ có liên quan thuộc Văn phòng Chính phủ, Bộ Công Thương; Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc, cán bộ có liên quan thuộc VNS; Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc, cán bộ có liên quan thuộc TISCO….

Căn cứ tài liệu điều tra xác minh thu thập được, ngày 18/4/2019, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự về tội “vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng” và tội “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” xảy ra tại dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - Công ty TISCO.

Đồng thời ra các quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt bị can để tạm giam và lệnh khám xét người, nơi ở, nơi làm việc đối với 05 đối tượng, gồm:

1. Bị can Mai Văn Tinh, nguyên Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tổng Công ty Thép Việt Nam về tội “Vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại Điều 224 Bộ luật Hình sự năm 2015.

2. Bị can Đậu Văn Hùng, nguyên Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam về tội “Vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại Điều 224 Bộ luật Hình sự năm 2015.

3. Bị can Trần Trọng Mừng, nguyên Tổng Giám đốc Công ty TISCO về tội “vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại Điều 224 Bộ luật Hình sự năm 2015 và tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, quy định tại Điều 219 Bộ luật Hình sự năm 2015.

4. Bị can Trần Văn Khâm, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty TISCO về tội “Vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại Điều 224 Bộ luật Hình sự năm 2015 và tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, quy định tại Điều 219 Bộ luật Hình sự năm 2015.

5. Bị can Ngô Sỹ Hán, nguyên Phó Tổng Giám đốc, Trưởng ban Quản lý Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - Công ty TISCO về tội “Vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng”, quy định tại Điều 224 Bộ luật Hình sự năm 2015 và tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, quy định tại Điều 219 Bộ luật Hình sự năm 2015.

P.V

Trách nhiệm của bí thư Hà Nội Hoàng Trung Hải...


Gửi
icon_FaceBook icon_LinkedIn icon_GooglePlus icon_Twiter icon_eMail icon_RSS